Trợ giúpTrợ giúp   Tìm kiếmTìm kiếm   Thành viênThành viên   NhómNhóm 
 DownloadCaucavietnam.com Cá nhânCá nhân   Tin nhắn riêngTin nhắn riêng   Đăng NhậpĐăng Nhập 
Hành trình đi tìm cá sỉnh

 
Gửi bài mới   Trả lời chủ đề này    Trang chủ diễn đàn -> Phóng sự và hồi ký
Xem chủ đề cũ hơn :: Xem chủ đề mới hơn  
Tác giả Thông điệp
QcQ




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 39
Ngày tham gia: 05 11 2008
Số bài: 203
Chủ đề: 16
Cám ơn: 9
Được cám ơn 35 lần trong 17 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 1:01 am    Tiêu đề: Hành trình đi tìm cá sỉnh Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Từ nghệ thuật ẩm thực Tây Bắc…

Nghệ thuật ẩm thực của người Thái vùng Tây Bắc xưa nay vốn nổi tiếng với những món ăn được chế biến khéo léo và tinh tế, trong đó các món ăn từ cá chiếm một vị trí quan trọng. Nói đến cá sông, ta có thể kể ra những loài cá nổi tiếng ngon và quý như cá anh vũ, cá chiên, cá lăng, cá nheo…

Nhưng có lẽ còn ít người biết đến những loại cá suối đặc biệt, tuy rằng về thực chất một số loài có thể sống lẫn ở cả sông lẫn suối, trong những thời gian nhất định chúng di chuyển từ sông lên thượng nguồn những con suối, hoặc ngược lại, chúng di chuyển tùy thuộc vào mùa sinh sản hoặc các yếu tố khác như thời tiết, con nước, nguồn thức ăn…

Cá sỉnh là một loài cá đặc biệt như thế. Theo sách đỏ Việt Nam, tên đầy đủ của loài cá này là cá sỉnh gai, ưa sống ở nơi nước xiết, mình thon dài, đầu nhỏ, vẩy trắng, lăn tăn như hoa bạc, hai bên lườn ánh xanh. Con to thì bằng bàn tay, còn thường chỉ bằng hai hoặc ba ngón tay, thịt chắc và ngọt đậm, thơm, xương ít và mềm.

Người Thái gọi cá sỉnh là pa khính (cá khính). Từ pa khính người Thái chế biến thành rất nhiều món ăn nổi tiếng, ví dụ như:

- Món pa chen: Cá rán hai lần, chấm với nước chấm trộn chanh, gừng, ớt, hạt cây rừng (sử dụng một trong ba loại hạt là: hạt sẻn, hạt dổi, hoặc hạt mắc khén, hơi giống hạt tiêu, rất thơm, bà con vùng núi và trung du ưa dùng trong các món ăn, nhất là món nướng và đồ chấm).

- Món pa pỉnh tộp: Cá sỉnh ướp gừng, sả, hành, ớt, hạt cây rừng, gia vị, gập đôi kẹp các loại rau thơm ở giữa rồi cặp tre nướng than, ăn nóng với cơm gạo mới hoặc xôi nếp Tú Lệ là hợp vị nhất.

- Món pa mọ: Cá sỉnh ướp với hạt cây rừng, ớt, sả, gừng. Lấy hoa chuối rừng thái mỏng, ngâm nước cho sạch nhựa rồi trộn đều với gia vị, đặt cá vào giữa, rắc nộm hoa chuối xung quanh rồi lấy hai chiếc bẹ hoa chuối già làm áo, buộc kỹ và đồ chín bằng chõ. Khi chín rắc thêm vừng, lạc giã nhỏ, ăn nóng. Vị bùi thơm của hoa chuối hòa cùng hương vị của cá và các gia vị cây rừng kích thích vị giác, rất lạ miệng.

- Món pa sủm: Cá sỉnh ướp riềng và thính gạo, muối vừa đủ, để 2-3 ngày, lúc này cá Sỉnh có mùi thơm và vị chua, có thể om lửa nhỏ cho đến khi cá cứng lại, hoặc nấu canh măng chua. Món này rất đưa cơm, làm mồi nhắm rượu rất ngon và lâu say.

- Món pa giảng: Cá sỉnh mổ sạch ướp ớt, hạt cây rừng, gừng, sấy trên bếp lửa khói cho khô, để dành. Khi ăn có thể nướng qua hoặc đem chế biến tùy ý.

- Món pa pho: Là món cá sỉnh ướp gia vị, gừng, hạt cây rừng, ớt, gói lá dong vùi than, ăn nóng, hương vị thơm ngon rất đặc biệt.

- Món pa lạp: Một cách dễ hiểu, đây là món gỏi cá. Đầu tiên mổ cá làm sạch, không để dính nước, sau đó lột da, thấm vào thính gạo nếp hoặc dùng giấy ăn thấm cho khô hết nước và lạng lấy thịt, thái mỏng, ngâm vào nước măng chua đặc, hay nước chua được chế biến từ lá hoặc quả dâu da xoan giã nhỏ, để cá được chín tái. Nếu không có nước chua thì thay thế bằng nước chanh vắt. Sau chừng mươi phút cá được vớt ra vắt cho ráo nước, trộn với các loại gia vị như ớt, gừng tươi, vừng rang, thính gạo và các loại lá cho dậy mùi thơm rồi bày ra đĩa, bên trên có rắc ít da cá đã được nướng giòn bóp vụn.

- Món pa lam: Cá sỉnh làm sạch khía chéo ướp gừng, sả, hành, ớt, hạt cây rừng, gia vị, sau đó cho vào ống nứa, nút lá, nướng than hoặc vùi tro. Khi ăn chẻ một phần cây nứa, gỡ từng miếng cá còn nóng hổi bốc khói, ăn với cơm lam nữa thì ngon tuyệt vời!

- Món nậm pịa: Cá sỉnh mổ lấy ruột không để dính nước đem chưng với hành, gừng, ớt, hạt rừng. Khi nướng cá người ta có thể lấy nậm pịa phết lên, miếng cá sẽ dẻo và thơm ngon hơn. Với những người sành ăn, cá sỉnh mà thiếu nậm pịa thì coi như mất hết cái thú vị khoái khẩu. Đây là món được làm ra chủ yếu để chấm cá, nhưng cũng có thể đem ăn với cơm hoặc chấm các món khác đều ngon.

Không chỉ người Thái, mà nói chung hầu hết bà con các dân tộc miền núi phía Tây Bắc nước ta cũng đều yêu thích món ăn từ cá sỉnh. Người H’Mông ở Sa Pa chẳng hạn, họ vẫn đánh bắt cá sỉnh ở suối Đum, suối Bo, đem sấy gác bếp làm thức ăn dự trữ và đãi khách quý. Ngày nay đến Sa Pa, du khách vẫn có thể mua ở phiên chợ những kẹp cá sỉnh hun khói mang về làm quà. Suối Đum chảy từ Sa Pa ra sông Hồng, mùa đông nước trong vắt và lạnh buốt, là nơi cá sỉnh rất ưa thích cư ngụ. Người Lao Cai xưa kia có câu “Muốn ăn cá sỉnh lên bến ông Thỉnh” – Chẳng là bến nước gần nhà ông Thỉnh bên dòng suối Đum nổi tiếng nhiều cá sỉnh. Xuôi về thị xã Cam Đường có suối Ngòi Đường chảy từ dãy núi Hoàng Liên , xuyên qua làng Dạ, làng Nhớn, làng Chiềng… dòng suối này cũng nổi tiếng nhiều cá sỉnh, là niềm tự hào của người Dao, người Dáy sinh sống dọc con suối. Xuôi nữa về Yên Bái và Phú Thọ có Ngòi Lao và Ngòi Lâu chảy ra sông Hồng cũng có cá sỉnh, tuy cá không nhiều bằng những con suối ở Lao Cai. Suối Nậm Mu chảy từ Than Uyên về sông Đà và các suối nhỏ thuộc lưu vực của nó cũng có cá sỉnh. Ở huyện Phù Yên có rất nhiều con suối có cá sỉnh, người Mường sống dọc suối rất có ý thức giữ gìn nguồn cá này, họ đánh bắt cá hạn chế vừa đủ nhu cầu sử dụng, vì thế cá sỉnh vẫn còn khá nhiều. Cuối cùng, nổi tiếng nhất là cá sỉnh ở dòng Nậm Thia – Văn Chấn, và ở một số sông suối Điện Biên như sông Mường Mươn, Pa Thơm, Nậm Pộ…

Cho đến hành trình đi câu cá sỉnh…
Trong các câu lạc bộ (CLB) câu cá thì nhóm CLB ở Điện Biên câu cá sỉnh thành thạo và nhiều kinh nghiệm nhất. Sau mùa lũ, khi nước trên các sông suối trong trở lại, trời trở lạnh, là lúc bắt đầu mùa câu cá sỉnh. Những người câu cá ở Điện Biên thích nhất đi câu cá sỉnh, họ chờ đợi cả năm dịp này, vì mùa câu cá sỉnh chỉ vỏn vẹn trong mấy tháng mùa lạnh, nước trong, cá sỉnh ngược dòng lên thượng nguồn để sinh sản. Khi mùa mưa đến, chúng xuôi về hạ lưu, và sau đó biến mất một cách khó hiểu. Những người sống bằng nghề chài lưới ở cả thượng lưu và hạ lưu sông suối vào các thời điểm khác trong năm hầu như không bao giờ đánh bắt được loài cá này. Ở Điện Biên hiện nay, để bảo vệ loài cá quý này không bị mai một, các thành viên CLB câu cá có một quy ước chung với nhau khi đi câu cá sỉnh chỉ mang theo giỏ cá nhỏ, câu đầy giỏ đủ đưa cay là dừng câu và quay về, bất kể cá có nhiều đến đâu đi nữa.

Cuối năm 2008 chúng tôi đã được tham gia một buổi dã ngoại câu cá sỉnh như thế ở dòng Nậm Pộ thuộc xã Chà Cang, huyện Mường Nhé, cách thành phố Điện Biên 140 km về phía Tây Bắc. Khởi hành từ Điện Biên lúc 2h sáng, cho đến 6h sáng thì tới nơi, dòng suối Nậm Pộ trong lành tuyệt đẹp hiện ra trong làn sương sớm. Khi mặt trời lên, những đàn cá sỉnh và cá chát (pa chát) nháng loang loáng ánh bạc dưới làn nước trong vắt. Cá chát có hình dáng rất giống cá sỉnh, nhưng không có ánh xanh hai bên lườn, mắt không có viền đỏ, và thịt không ngon bằng cá sỉnh. Ở một số địa phương, cá này được gọi là cá sản. Cá sản và cá sỉnh bơi ngược dòng nước, nhưng thường chúng bơi bằng đúng tốc độ dòng chảy nên từ trên bờ ta nhìn thấy như thể chúng đang “đứng im”, thi thoảng phát hiện ra thức ăn trôi nổi trong dòng nước chúng láng qua láng lại đớp mồi, khi đó cái bụng và những vảy màu bạc bắt ánh sáng loang loáng, trông rất ngoạn mục.

Cá chày mắt đỏ người Thái gọi là pa tết, loài cá này khá phàm ăn, chúng tôi câu ngay lên được vài con khá to. Nhưng cuộc săn lùng cá sỉnh (pa khính) vẫn là hào hứng nhất. Đoàn câu hôm đó lên đến gần bốn mươi người, nhóm xuôi dòng, nhóm ngược dòng, câu lên vô số cá suối. Những người dạn dày kinh nghiệm ở Điện Biên luôn câu được nhiều cá và cá to nhất, họ đi rất xa về phía thượng nguồn. Cá sỉnh thường chỉ bằng hai hoặc ba ngón tay, dài khoảng 20cm, trọng lượng loanh quanh một vài lạng. Con cá sỉnh kỷ lục do anh Nguyễn Anh Tuấn chủ nhiệm CLB câu cá Âu Lạc ở Điện Biên câu được nặng hơn một ký lô, chưa từng có ai vượt qua được kỷ lục này.

Con cá sỉnh ưa sống ở nơi thác ghềnh, nước luôn giàu ô xy, chúng bơi nhanh và rất khỏe, có thể vượt những thác nước xiết tung bọt trắng xóa. Khi dính lưỡi câu chúng đem sử dụng hết năng lượng dự trữ để cố gắng thoát thân, vì thế khi ta câu một con cá sỉnh đôi ba lạng mà cảm giác ngỡ như chúng phải nặng đến hàng ký, vì lực kéo chúng gây ra tương đương với những con cá to vài ký ở hồ như chép, trôi, trắm… Với cá sỉnh trưởng thành, chúng có thể cầm cự được với người câu chừng đôi ba phút, nếu cố tình lôi bằng được con cá lên thì rất có thể sẽ bị đứt cước hoặc thậm chí gãy cần câu. Nhưng nếu người câu biết cương nhu hợp lý, qua vài phút đó, do đốt cháy hết năng lượng dự trữ, cá sỉnh mau chóng kiệt sức và đầu hàng. Khi đó việc lôi chú cá sỉnh lên bờ không mấy khó khăn.

Cần câu cá sỉnh thường dài từ 6,3 m cho đến 7,2 m làm bằng chất liệu chủ yếu là sợi carbon, nhẹ và dẻo dai, thậm chí một số cây cần có thể uốn thành hình chữ O mà vẫn không gãy, được cấu tạo dạng ống lồng giống như ăng ten, khi thu gọn lại chỉ còn khoảng 70 cm, thuận tiện khi mang đi xa và di chuyển ở địa hình hiểm trở. Cần câu càng nhẹ càng được ưa thích, thường là có trọng lượng từ 200 gram đến 300 gram. Cước câu dùng dây nilon đường kính cỡ 0,16 mm là vừa, nếu sử dụng cước lớn hơn cá cũng ăn mồi nhát hơn. Về mặt lý thuyết cước cỡ này chịu lực tới trên 3 kg, đủ để giữ cá, vả lại gặp cá to không ai nhấc thẳng cá lên bờ mà sẽ dìu cá vào bờ cát thoai thoải mà lôi lên. Lưỡi câu nhỏ và mảnh, nhỏ hơn cả loại người ta vẫn dùng để câu rô đồng và diếc, nó chỉ tương đương lưỡi câu cá mương, được móc mồi là giun đỏ hoặc giun quế (loại giun này hiện được nuôi công nghiệp và có bán sẵn ở một số tiệm đồ câu). Chì câu có hình dáng và kích thước đúng bằng hạt đỗ tương, gọi là chì kẹp vì nó có xẻ sẵn một cái khe, chỉ việc đặt dây cước vào đó và dùng kìm kẹp nhẹ lại cố định. Chì luôn cách lưỡi câu khoảng 15cm, không nên gần quá sẽ làm con cá “nghi ngờ” hoặc “sợ hãi” (tất nhiên chúng ta không bao giờ có thể suy nghĩ như loài cá, nên chỉ ước đoán như vậy!). Phao câu xuyên tâm hình trứng làm bằng mút xốp bán sẵn được chế lại, kích cỡ khoảng bằng đầu ngón tay. Dây cước được luồn qua lỗ xuyên tâm của phao, sau đó cắm một que tăm nhỏ vào để cố định vị trí phao. Khi cần thay đổi vị trí phao theo mực nước suối chỉ cần kéo phao lên hoặc xuống, sao cho chì và mồi câu là là sát đáy nước.

Đi câu suối do địa hình khá hiểm trở, lại vào mùa lạnh, nên trang bị phải thật gọn nhẹ, mặc quần áo ấm, đi dép quai hậu. Chỉ mang theo những gì cần thiết như cần câu, giỏ cá, mồi câu, nước uống và đồ ăn nhẹ. Với những sông suối có thác nguy hiểm, nước sâu, cần trang bị thêm loại áo phao chuyên dụng có quả “bom khí” tự bơm hơi khi giật một cái chốt nhỏ trước ngực áo lúc gặp sự cố. Dân câu Điện Biên thường đi câu 2 hoặc 3 ngày, thậm chí nhiều hơn nữa, họ dựng trại nghỉ qua đêm, sáng hôm sau dậy sớm thổi cơm ăn và đi câu cả ngày, khẩu phần ăn trưa là một chút cơm nắm muối vừng, cá nướng, hoặc lương khô.

Một thứ vật dụng rất hữu ích khi đi câu cá suối là một đôi kính mát phân cực (polarized) – Loại kính này loại bỏ những tia phản xạ của bầu trời trên mặt nước, chống lóa, giúp nhìn sâu hơn xuống đáy nước, nắm được tình hình cá.

Tất nhiên phương tiện hiện đại hỗ trợ đã khiến việc câu cá ngày nay trở nên dễ dàng hơn khi xưa rất nhiều. Những cây cần carbon vừa dài, vừa nhẹ, lại dẻo dai, giúp cho người câu có thể đứng trên bờ mà buông câu ra giữa dòng nước, thậm chí vẩy mồi sang tận bờ bên kia. Với một cây cần xấp xỉ 200 gram, có thể đứng câu cả ngày không cảm thấy mỏi tay.
Về Đầu Trang
QcQ đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn Gửi email Website của thành viên này Yahoo Messenger
Rô Đồng




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 46
Ngày tham gia: 06 11 2008
Số bài: 27
Chủ đề: 5
Cám ơn: 2
Được cám ơn 0 lần trong 0 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 1:05 am    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Còn nữa thì tiếp đi nào!

Hay tại cái luật không cho post liên tiếp 2 bài? Rồi thì quy định dưới bao nhiêu chữ mới được post, cái này hơi bất tiện. Đề nghị bác admin bỏ những hạn chế này đi cho đại tiện. Diễn đàn đang nghèo bài viết, cho anh em spam thoải mái chút đê!
Về Đầu Trang
Rô Đồng đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn
QcQ




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 39
Ngày tham gia: 05 11 2008
Số bài: 203
Chủ đề: 16
Cám ơn: 9
Được cám ơn 35 lần trong 17 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 1:07 am    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Hồi cuối những năm 80, nhân lên chơi nhà ông bà ngoại, tôi đã có dịp câu cá sỉnh ở suối Ngòi Đường, thị xã Cam Đường. Ngày đó tôi học theo cách câu của người Dao, họ sử dụng những chiếc cần trúc ngọn nhỏ và dịu, dài chừng 4,5 m. Mồi câu là lòng đỏ trứng gà nhào nhuyễn với bột mì, khi câu chỉ cần nhúng lưỡi câu vào là mồi đã dính ngay. Cách lưỡi câu chừng hai đốt ngón tay, vê một ít chì lá vào dây cước để đảm bảo mồi câu chìm xuống nước. Chiếc phao đơn giản được gọt từ xốp, buộc chỉ rồi thắt nút nối với sợi cước, có thể kéo phao lên xuống thay đổi theo độ nông sâu của dòng suối. Những thanh niên người Dao, do chiếc cần câu trúc không đủ dài nên họ đứng giữa dòng suối buông câu cho mồi và phao câu trôi xuôi dòng. Cứ hết tầm dây cước họ lại nhấc lên thu về thả xuống ngay trước mặt rồi cho trôi tiếp, lặp lại chu trình đó, sao cho mồi trôi về phía đàn cá đang hóng mồi. Lúc cá cắn mồi và kéo phao tụt xuống, họ búng nhẹ đầu cần thu về, nhanh tay chộp cá, gỡ cá cho vào giỏ đeo ngang hông, cái chén nhỏ đựng mồi thì đeo lủng lẳng trước ngực. Cứ thế, họ lội xuôi dòng suối, câu hết đàn cá này đến đàn cá khác.

Cảnh tượng đó vô cùng thanh bình, nhàn nhã, mà lại muôn phần thú vị! Hồi đó tôi mới khoảng hơn mười tuổi, chưa biết bơi nên không dám lội giữa dòng nước xiết, chỉ đi dọc ven bờ buông câu, và chỉ câu được vài chú cá sỉnh nhỏ đám thanh niên câu không hết còn sót lại. Thế nhưng chỉ cần vậy thôi cũng đã khiến tôi sung sướng mê mẩn.

Mới đây, sau chuyến câu cá sỉnh ở Điện Biên, nhóm chúng tôi lại làm một hành trình từ Hà Nội lên Sơn La, đi qua thủy điện Mường La, lần theo lưu vực sông Đà về phía Đông Bắc, đến ngã ba suối Chát đổ vào Nậm Mu, nơi tiếp giáp địa phận huyện Than Uyên của Lai Châu. Chúng tôi đi nhờ một chiếc UAZ của Ban quản lý dự án tái định cư (chỉ loại xe này mới có thể đi nổi con đường hiểm trở ấy), chiếc xe băng qua những ngôi làng trống trải đã di dân gần hết, chỉ còn lơ thơ người, họ đã được quy hoạch tái định cư ở khu vực cao hơn, lưng sườn núi, cách đó vài cây số. Mai đây khi hoàn thành nhà máy thủy điện Sơn La, toàn bộ nơi này sẽ biến thành lòng hồ, vĩnh viễn nằm dưới hàng chục mét nước sâu thẳm. Sau khi lội suối băng đèo, cuối cùng chiếc UAZ dừng lại bên bờ Nậm Mu, phong cảnh hùng vĩ, nước non hữu tình, nhưng hoang vắng lạ lùng. Một cây cầu treo bắc qua suối, nhiều tấm ván đã mục, có vẻ như nơi này đã hoàn toàn bị lãng quên. Chúng tôi buông câu, nhưng tuyệt nhiên không có một con cá sỉnh nào, chỉ được vài chú pa phăn bé tẹo. Cá phăn có hình dáng và kích thước gần giống cá bống, trên thân có những vằn xanh xám, ăn rất ngon. Tuy nhiên, để có một đĩa nhỏ cá phăn rán ròn cần đến ít nhất dăm ba chục con, chúng bé tẹo, chỉ bằng ngón tay út. Trên đường đi, vài người dân trong bản đã cho biết mùa này ở suối Chát và sông Nậm Mu không có cá sỉnh. Chúng tôi thấy hơi lạ lùng, vì lúc này giữa tháng 12 dương lịch, ở Điện Biên đang là mùa câu cá sỉnh rộ nhất, lẽ nào cùng loài cá mà mỗi nơi chúng lại có tập tính khác nhau đến vậy?

Nhưng quả thật đúng là khu vực đó không có cá sỉnh. Do nước trong veo, nên có cá hay không sẽ biết ngay, chúng thường bơi theo đàn, nháng dưới nước loang loáng, rất dễ nhận biết. Chúng tôi đành ra về tay trắng, mang theo một chút tâm trạng hậm hực mà tay mê câu nào cũng có mỗi khi đi câu thất bại.

Thế rồi nhân chuyến công tác cùng anh bạn đầu năm 2009 vào huyện Văn Chấn thuộc tỉnh Yên Bái, tôi mang theo cây cần câu, quyết tâm “phục thù” bằng một trận câu hoành tráng trên “thánh địa” của cá sỉnh, đó là dòng suối Nậm Thia nổi tiếng của cánh đồng Mường Lò. Sau khi nghiên cứu kỹ bản đồ, tôi định bụng sẽ vào thẳng thị xã Nghĩa Lộ, sau đó câu xuôi theo hạ lưu cách thị xã chừng chục cây số trước, đó là nơi dòng suối có nhiều thác ghềnh liên tiếp.

Ngay khi vừa đặt chân đến Nghĩa Lộ, tôi đã dò hỏi những cư dân sống gần ngòi Thia về loài cá này. Họ vui vẻ kể cho tôi nghe rất nhiều thông tin lý thú về cá sỉnh Nậm Thia, với vẻ tự hào thấy rõ. Họ cho biết ở suối Nậm Thia, những đàn cá sỉnh lại hay xuất hiện vài ngày sau những trận lũ đầu mùa, rơi vào tháng ba hoặc tháng tư âm lịch, khi nước bắt đầu rút và trong trở lại, từng đàn cá sỉnh bơi đi kiếm mồi là giun, ấu trùng, bị nước ngập cuốn trôi theo dòng. Khi biết tôi có ý định câu cá sỉnh vào tiết trời mùa đông, hết thảy họ đều tỏ ra nghi ngờ.

Nhưng dù sao đi nữa, tôi vẫn quyết định sẽ đi câu. Ngay sáng sớm, tôi men theo bờ Nậm Thia, từ cây cầu Thia cửa ngõ thị xã ngược dòng khoảng chừng hơn một cây số, chỉ buông câu chừng nửa tiếng và quan sát dòng nước, tôi đã biết là không có cá sỉnh.

Chiều hôm sau, chúng tôi xuôi dòng Nậm Thia đi về phía hạ lưu, nơi mà địa hình hiểm trở, độ dốc dòng chảy con suối lớn, tạo nên vô số thác ghềnh hiểm trở. Đường rải đá từ lâu không tu sửa, xấu thậm tệ, chiếc xe máy của anh bạn tôi long xòng xọc, phải nói là vô cùng vất vả. Cuối cùng chúng tôi dừng lại ở chân một con đèo dốc cao, cách Nghĩa Lộ khoảng hai chục cây số, nơi đó dòng suối chui vào khe núi đá dựng đứng, những tảng đá to bằng cả tòa nhà nằm ngổn ngang trong lòng suối. Tôi có thể hình dung ra những trận lũ khủng khiếp nào đó đã mang những tảng đá khổng lồ ấy đến đây, và bị khe núi chặn lại. Mất rất nhiều thời gian và sức lực để chui từ trên đường xuống thung sâu, và khi bò lên cũng vậy. Thế nhưng tôi mất rất ít thời gian để nhận ra nơi này cũng chẳng có con cá sỉnh nào. Dường như có lúc tôi đã thoáng nhìn thấy bóng một con cá loang loáng ánh bạc dưới làn nước, nhưng có lẽ nó chỉ là ảo ảnh.

Dưới khe núi, dưới những tán cây, ánh sáng buổi chiều yếu ớt nhợt nhạt lọt xuống. Tiếng thác nước réo, và vực nước sâu tối sẫm mất hút phía sau vách núi đá. Chúng tôi nhanh chóng rời khỏi khu vực này, bởi cá đâu không thấy chỉ cảm nhận một sự quạnh quẽ hoang vắng, đầy nguy hiểm và bất trắc. Mùa lũ, không bao giờ tôi dại dột mò xuống cái vực sâu âm u ấy.

Con đường về trơn trượt trầy trật, mưa phùn lạnh thấu xương, và bóng tối đổ ập xuống núi rừng. Khi gần về đến thị xã, lúc đi qua một cây cầu tre nổi lềnh phềnh trên mặt suối Nậm Thia, chúng tôi bắt gặp hai người đàn ông trên một chiếc thuyền nan khá to và dài, họ cởi trần, mặc quần đùi, và đang loay hoay khênh thuyền qua cầu để tiếp tục xuôi dòng. Lại gần mới biết họ quăng chài kiếm cá, trong giỏ lèo tèo vài con cá sỉnh bé tẹo. Nhìn họ mà chúng tôi thoáng rùng mình, trong khi chúng tôi áo đơn áo kép mà vẫn còn lạnh run lên, trời lại mưa phùn gió bấc, mà họ thì cởi trần lặn lội để kiếm mấy con cá ranh…

Tôi bỗng thấy vô cùng chán nản, buồn bã. Tôi buồn vì nguồn cá sỉnh Nậm Thia cạn kiệt, vì chuyến câu thất bại, và cũng bởi vì so với sự vất vả của họ thì cái thú vui câu cá của tôi thật là phù phiếm, vô nghĩa. Cũng là tìm cách bắt những con cá, nhưng giữa chúng tôi và họ là những kẻ hoàn toàn trái ngược nhau. Khi chúng tôi hỏi thăm về công việc, trên khuôn mặt họ là sự dửng dưng, vô cảm, có phần khó chịu. Trước đó, khi từ vực thác quay trở ra, chúng tôi cũng chứng kiến hai người thanh niên khác đang dùng kích điện đánh cá dưới lòng suối, trong chạng vạng chiều hôm, họ không biết chúng tôi đang quan sát. Dừng lại theo dõi một hồi, chúng tôi nhận thấy họ cũng chẳng kiếm được là bao, chỉ đôi ba con cá nhỏ (họ không thể chê trách và đổ lỗi cho ai khác, ngoài họ, về chuyện đó). Nghe nói nạn đánh mìn bắt cá ở đây vẫn diễn ra thường xuyên, còn vận chuyển gỗ lậu thì chính mắt tôi chứng kiến. Họ dùng xe minsk chở những súc gỗ dài dễ đến 3 m, chiếm trọn con đường nhỏ, thậm chí họ suýt lao cả vào chúng tôi. Cách trạm kiểm lâm chừng trăm mét, họ dừng lại tuồn gỗ xuống lòng suối hoặc kéo lên trên đồi, qua mắt trạm kiểm lâm. Nhưng tôi nghĩ thực ra cánh vận chuyển gỗ làm vậy để cho mọi chuyện đỡ lộ liễu quá. Trạm kiểm lâm có lẽ biết rõ mọi chuyện, vấn đề là họ có xử lý hay không, và xử lý có xuể hay không mà thôi.

Cá sỉnh Nậm Thia quá nổi tiếng, và chính điều đó đã dẫn đến việc nó bị đánh bắt một cách quá triệt để, họ đã khai thác bừa bãi nguồn cá quý giá này. Một cân cá sỉnh tươi ở Nghĩa Lộ được bán với giá trên dưới một trăm ngàn, tuy không phải là quá cao, nhưng với những người dân chài lưới nghèo thì cũng là đáng kể. Ít nhất nó cũng đủ để khiến họ đội mưa gió lạnh lẽo, lặn ngụp quăng chài, chích điện, như cái buổi chiều hôm đó chúng tôi đã chứng kiến.

Ngày hôm sau, một mình tôi ngược dòng Nậm Thia, đi về phía huyện Trạm Tấu. Ở cây số 11, có vạt đồi rộng với những thửa ruộng bậc thang lô xô uốn lượn, phía cuối những thửa ruộng là một cây cầu treo bắc qua suối. Những người dân cho biết vào tháng hai âm lịch trở đi, cá sỉnh nháng trắng suối như vãi gạo, khiến ngay cả những con chó đi qua cầu cũng phải đứng lại ngẩn ngơ nhìn. Thế nhưng vào mùa này, tôi đứng trên cầu cả nửa tiếng đồng hồ cũng chỉ đếm được đôi ba chú cá sỉnh nháng qua nháng lại. Tôi thử buông câu, nhưng không thu được kết quả gì. Theo lời khuyên của một cậu thanh niên tên là Hoàng Anh cũng có vẻ mê câu cá, nhà cậu ta ở ngay đó, tôi tiếp tục đi đến cây số 17, nơi đó cũng có một cây cầu treo bắc qua suối để vào một thị thị tứ nhỏ phía bờ bên kia. Chỗ này dòng suối chảy qua vách núi đá dựng đứng, nước xiết, thác sâu, khá nguy hiểm, và theo quan sát thì cá sỉnh cũng chỉ lèo tèo đôi ba con bé tẹo. Tôi cũng lại nhìn thấy một cậu thanh niên cởi trần đi quăng chài giữa trời lạnh căm, cậu ta mạo hiểm nhảy từ tảng đá này sang tảng đá khác giữa lòng suối, liên tục quăng chài, và hiếm hoi lắm mới thấy bắt được một con cá sỉnh nhỏ.

Người Thái sống ven suối có nhiều cách bắt cá khá độc đáo, họ đan nứa thành những cái đỏng như rào thưa ngang suối, phía cật nứa quay về phía xuôi dòng, chỉ chừa một khe sát bờ. Nước chảy đẩy cái đỏng xô nghiêng, ngửa phần bụng trắng phên nứa lên, cá bơi xuôi dòng đến gần thấy màu trắng phên nứa thì “sợ” vì trông nó khác lạ so với sỏi cuội đáy suối, chúng sẽ rẽ về phía người ta chừa sẵn, mà thực chất chính là những cái bẫy một chiều, vào thì dễ mà ra thì khó.

Hoặc cách khác là họ dùng những tảng đá cuội lớn xếp dọc đoạn suối dốc, thu hẹp dần, khiến cá bị dồn vào một cái khe và cuối cùng chui vào bẫy. Cũng có khi họ xếp quây vòng cung lại chặn một nửa dòng suối, sau đó dùng bao tải dứa, nilon, phủ trùm lên dãy đá tảng, áp lực dòng nước khiến các tấm bao tải và nilon ép sát nhau, bít kín tất cả khe hở, và như thế bỗng dưng phía bên trong cá bị nhốt lại. Người ta dùng vôi sống thả vào cho cá sặc, dễ bắt, sau đó gỡ vài viên đá phía cuối dòng, hứng tấm lưới ở đó, những con cá nào say vôi trôi dạt vào lưới bị tóm hết. Do địa hình dốc nên sau khi dỡ vài viên đá phía cuối dòng, một loáng là nước phía trong khoảng quây đá cuội sẽ cạn hết, người ta đi nhặt nốt những con cá còn sót lại.

Tôi nhìn thấy rất nhiều những cái bẫy cá như thế suốt hàng chục cây số dọc con suối Thia. Bẫy cá nhiều chứng tỏ vẫn còn nhiều cá, nhưng cũng có nghĩa là nó bị khai thác rất triệt để, và khả năng còn cá để câu là rất mong manh.

Tất cả hy vọng tiêu tan, tôi quay về Nghĩa Lộ, hôm sau về thành phố Yên Bái. Tôi dự định khoảng tháng ba âm lịch sẽ quay lại câu “trả thù”. Những người mê câu cá là thế, càng thất bại lại càng ham, và khiến những chiến thắng càng thêm ngọt ngào.

Trong lúc quay về Yên Bái, tôi còn cố vớt vát bằng cách lần mò đến những thác nước thượng nguồn của con suối Lâu, người Yên Bái quen gọi là ngòi Lâu. Từ quốc lộ 37, địa phận xã Hồng Ca huyện Trấn Yên, chúng tôi rẽ vào những con đường từ lâu đã bị bỏ quên, chỉ có những người dân địa phương dùng để đi lại, xấu thậm tệ. Chúng tôi cứ đi mãi, đi mãi, cho đến khi không thể đi nổi nữa, chiếc xe chết máy giữa suối. Rất may nước không tràn vào bộ lọc khí.

Ở đây nước suối trong kỳ lạ, có thể nhìn rõ từng viên sỏi dưới đáy. Có lẽ tôi đã phán đoán sai lầm, do có nhiều thác nước cao, cá sỉnh không ngược lên được tận nơi thượng nguồn đó. Hoặc có thể mùa này chúng đã bị đánh bắt sạch. Sau tất cả những vất vả cực nhọc trải qua, mình mẩy đau nhức, đói và mệt, chúng tôi đem bánh mì và hộp sữa mang theo ra, ngồi ăn trên mấy tảng đá giữa suối. Chưa bao giờ bánh mỳ sữa lại ngon đến thế, anh bạn tôi thốt lên. Chúng tôi cười khoái trá, cười cho cả cái sự điên rồ của mình.

Nhưng niềm an ủi cuối cùng của tôi là, đúng như dự đoán, cá sỉnh ở hạ lưu ngòi Lâu đã bị chặn lại bởi một con thác cao gần cây cầu Đá Trắng, cách thành phố Yên Bái chừng 15 km. Vậy đấy, chúng tôi xuất phát từ thành phố Yên Bái, hăm hở đi hàng trăm km, sục sạo mọi khe suối thác nguồn, để rồi phát hiện ra rằng chẳng cần đi đâu xa, cá sỉnh ngay gần thành phố.

Đứng trên cầu Đá Trắng, tôi nhìn thấy một đàn cá sỉnh nháng trắng dưới suối, dễ đến gần hai chục con. Khỏi phải nói, tôi lập tức buông câu, và trong vòng khoảng một tiếng đồng hồ tôi đã câu hết cả đàn cá ấy. Chỉ tiếc là con cá sỉnh đầu đàn khá to không chịu cắn câu, nó bơi đi đâu mất.

Vẩy mồi câu lên phía trên, cho nó trôi theo dòng nước về phía bãi kiếm ăn của đàn cá sỉnh. Và khi cái phao trôi đến đúng chỗ những ánh bạc loang loang ấy, nín thở chờ đợi cái phao nhấm nháy rồi mất hút khỏi mặt nước. Búng cần là thấy nặng trĩu, rung rung, và cảm nhận rõ con cá chạy loằng ngoằng dưới nước hòng thoát thân. Thế rồi cuối cùng là hình ảnh con cá bay khỏi mặt nước, giãy giụa, ánh nắng chiếu vào cái màu bạc lấp lánh của nó loang loáng.

Sau vô vàn vất vả, cuối cùng thì tôi cũng đã được nếm hương vị ngọt ngào của chiến thắng./.

Hết
Về Đầu Trang
QcQ đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn Gửi email Website của thành viên này Yahoo Messenger
Được cám ơn bởi: AU_MD, newface
cheprong

cần carbon
cần carbon


Giới tính: Giới tính:Nam

Ngày tham gia: 03 11 2008
Số bài: 119
Chủ đề: 18
Cám ơn: 15
Được cám ơn 38 lần trong 17 bài

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 3:32 am    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

QcQ làm phóng dự hay lém, hình như là có "cơn" thì phải. Cho tớ góp ý chút : sao kg chụp và đăng ảnh mấy con cá này (cá thôi), kg cần người câu. Biết đâu có ai đó mang hình đi hỏi giùm nguồn gốc và hệ sinh thái của chúng, thì mình lại sẽ rõ ra được mùa câu và nơi..."cư trú" của các nạn nhân nhể ?
Về Đầu Trang
cheprong đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn
QcQ




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 39
Ngày tham gia: 05 11 2008
Số bài: 203
Chủ đề: 16
Cám ơn: 9
Được cám ơn 35 lần trong 17 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 5:47 pm    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Ảnh thì các bác coi tạm ở đây trước:

http://diendancauca.com/diendan/viewtopic.php?p=740#740
Về Đầu Trang
QcQ đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn Gửi email Website của thành viên này Yahoo Messenger
AU_MD

cần tre
cần tre


Giới tính: Giới tính:Nam

Ngày tham gia: 02 12 2008
Số bài: 4
Chủ đề: 1
Cám ơn: 5
Được cám ơn 0 lần trong 0 bài

Bài gửiGửi: CN 18 1, 2009 11:04 pm    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Very Happy Very Happy Very Happy Bài viết hay quá, khi nào có dịp đi lại bác QcQ cho em theo với nhé Thank you
Về Đầu Trang
AU_MD đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn
duyanh

cần phíp
cần phíp


Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 43
Ngày tham gia: 28 11 2008
Số bài: 20
Chủ đề: 0
Cám ơn: 2
Được cám ơn 1 lần trong 1 bài
Đến từ: Thu do

Bài gửiGửi: Thứ Hai 19 1, 2009 9:12 pm    Tiêu đề: Yên Bái Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Chào bác QcQ!
Bài viết của bác hay quá làm em thấy những lần trứơc đây đi công tác ở Yên Bái của mình phí quá. Em thi thoảng từ 1 đến 2 tháng đi Yên Bái 1 lần. Ra giêng em lại có lịch đi Yên Bái, nếu bác QcQ có nhã ý, em mời bác đi cùng Thank you
Về Đầu Trang
duyanh đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn Gửi email Yahoo Messenger
QcQ




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 39
Ngày tham gia: 05 11 2008
Số bài: 203
Chủ đề: 16
Cám ơn: 9
Được cám ơn 35 lần trong 17 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: Thứ Ba 20 1, 2009 10:23 pm    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Cám ơn duyanh! Ra giêng, sau rằm tháng giêng mình cũng có ý định quay lại Yên Bái chuyến nữa, thậm chí định vòng sang Phù Yên hoặc làm một lèo lên Lào Cai luôn. Nếu cùng đi thì vui quá, có gì PM cho mình nhé. YM của mình là cafehook
Về Đầu Trang
QcQ đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn Gửi email Website của thành viên này Yahoo Messenger
Rô Đồng




Giới tính: Giới tính:Nam
Tuổi: 46
Ngày tham gia: 06 11 2008
Số bài: 27
Chủ đề: 5
Cám ơn: 2
Được cám ơn 0 lần trong 0 bài
Đến từ: Hà Nội

Bài gửiGửi: CN 24 Tháng 5, 2009 2:28 pm    Tiêu đề: Trả lời với trích dẫn nội dung bài viết này

Tiền Phong mới đăng bài này các bác ạ:

http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=159417&ChannelID= 4
Về Đầu Trang
Rô Đồng đang ngoại tuyến Xem hồ sơ thành viên Gửi tin nhắn
Trình bày bài viết theo thời gian:   
Gửi bài mới   Trả lời chủ đề này    Trang chủ diễn đàn -> Phóng sự và hồi ký Thời gian được tính theo giờ [GMT+ 7 giờ]
Trang 1 trong tổng số 1 trang


Chuyển đến 
Bạn không có quyền gửi bài viết
Bạn không có quyền trả lời bài viết
Bạn không có quyền sửa chữa bài viết của bạn
Bạn không có quyền xóa bài viết của bạn
Bạn không có quyền tham gia bầu chọn
Bạn không được phép gửi kèm file trong diễn đàn này
Bạn không được phép download files trong diễn đàn này



- Xóa cookies lưu bởi diễn đàn này

Các trang diễn đàn xem tốt nhất với độ phân giải màn hình : 1024 x 768 pixels
Powered by diendancauca.com (original) © 2008-2009 NTT concept (FRANCE)

caucavietnam.com